Header Ads

Đặt quảng cáo tại đây!

Saigon Times: Vì sao người Iran biểu tình?

Tìm kiếm bài viết Saigon Times: Tổng Thống Iran, Hassan Rouhani, Iran
Người dân Iran đang bị dồn nén vì một nền kinh tế tăng trưởng chậm, lại phải hứng chịu chính sách tăng giá mới, và dự luật ngân sách khắc nghiệt. Tất cả đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình bạo lực tại hàng chục thành phố trên toàn quốc.

Vì sao người Iran biểu tình? - Ảnh 1

Một sinh viên Iran biểu tình ở Tehran hôm 30-12. Ảnh: AP

Một phụ nữ lớn tuổi đang đau khổ nằm trên giường bệnh viện ở thành phố Mashhad phía Đông Bắc Iran. Ba năm trước, bà đã mất tất cả số tiền tiết kiệm khi Công ty Padideh Shandiz mà bà mua cổ phần sụp đổ.

“Tại sao không ai trả tiền cho tôi?”, người phụ nữ này thắc mắc trong đoạn video clip đăng tải trên ứng dụng Telegram, được phổ biến rộng rãi ở Iran. “Tôi không thể đi lại. Tôi phải trả tiền chữa bệnh?”, bà nói.

Nạn nhân giấu tên trên là một trong số rất nhiều người Iran bị mất hết tiền do sự sụp đổ của các doanh nghiệp gian lận và các tổ chức tín dụng bất hợp pháp tại quốc gia Hồi giáo này trong những năm gần đây.

Trong bối cảnh kinh tế trì trệ, nhiều người dân đã đổ hết tiền tiết kiệm vào những tổ chức tín dụng để hưởng lãi suất cao. Nhưng các tổ chức đó lần lượt bị đổ vỡ, đồng nghĩa với khoản tiết kiệm của họ bị mất trắng.

Các nhà kinh tế chỉ ra rằng, sự đóng cửa đột ngột của những tổ chức này là nền tảng cho những bất ổn đang lan rộng tại Iran.

Bà Suzanne Maloney, chuyên gia cao cấp về chính sách Trung Đông tại Viện Brookings, nói với Washington Post: “Các ngân hàng đóng cửa mà không có bất kỳ thông báo nào đã tạo ra sự phản đối dữ dội cả về kinh tế lẫn chính trị ở cấp địa phương”.

Người biểu tình trút sự giận dữ vào các quan chức tham nhũng và đổ lỗi chung cho toàn bộ hệ thống. Ít nhất 20 người đã thiệt mạng và hàng trăm người khác bị bắt tại các cuộc biểu tình trong 10 ngày qua.

Theo một nghiên cứu được BBC xuất bản tháng trước, ngân sách trung bình của các hộ gia đình Iran đã giảm 15% kể từ năm 2007, khi Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc thông qua một số biện pháp chế tài cứng rắn đối với Iran, cho tới năm 2016.

Trong khi đó, Tổng thống Iran Hassan Rouhani, người vừa tái cử nhiệm kỳ hai hồi tháng 5 vừa qua, lại quyết định thực hiện một chương trình thắt chặt tài chính. Trong đề xuất ngân sách cho năm tài chính 2018, ông Rouhani dự kiến cắt giảm mạnh mẽ trợ cấp cho người nghèo, tăng lệ phí cho những dịch vụ đăng ký xe và đi du lịch nước ngoài. Ngay lập tức, nó đã gây ra cuộc tranh luận sôi nổi.

Đáng chú ý là lần đầu tiên, ông Rouhani công bố các khoản tiền từ ngân sách dành cho các cơ sở tôn giáo giàu có của Iran, cũng như dành cho lực lượng quân đội và dân quân hùng mạnh. Ông Rouhani khẳng định đó là một bước tiến cho sự minh bạch.

Song, con số ngân sách 8 tỉ đô la Mỹ dành cho Lực lượng Bảo vệ Cách mạng, cơ quan an ninh có ảnh hưởng nhất của Iran, đã bị chỉ trích dữ dội từ những người biểu tình. Họ phản đối chính phủ chi tiêu cho sự liên quan của Iran vào các xung đột ở Iraq và Syria.

“Tại sao phải nghe theo tiếng nói của những người từ Syria, Lebanon mà không lắng nghe người dân ở trong nước”, một người đàn ông Iran đăng tải thông điệp trên ứng dụng Telegram, nơi có 40 triệu người dùng.

Các cơ sở tôn giáo, đa số được miễn thuế, cũng được tăng thêm ngân sách, như đổ thêm dầu vào cơn giận của người dân.

Với dân số 80 triệu người, Iran có một thị trường tiêu dùng rộng lớn, có giáo dục và hiểu biết về công nghệ. Iran cũng sở hữu trữ lượng dầu khí hàng đầu trên thế giới.

Quỹ Tiền tệ quốc tế dự đoán nền kinh tế của Iran dự kiến sẽ tăng trưởng 4,2% trong năm tài chính 2018. Tuy nhiên, phần lớn sự tăng trưởng đó xuất phát từ xuất khẩu dầu thô. Lợi ích của việc bán dầu chưa đến được với các thành phố nghèo, nơi diễn ra hầu hết các cuộc biểu tình vừa qua.

Kể từ năm 2016, khi hầu hết lệnh trừng phạt quốc tế được dỡ bỏ sau thỏa thuận hạt nhân của Iran, các công ty đa quốc gia đã đầu tư hàng tỉ đô la vào các lĩnh vực năng lượng, khai thác mỏ, sản xuất ô tô... ở Iran. Chẳng hạn, tháng 7 vừa qua, Công ty Total của Pháp đã ký thỏa thuận đầu tư 4,9 tỉ đô la để phát triển mỏ khí đốt tự nhiên South Pars của Iran. “Iran là một thị trường lớn, và bạn có thể tiếp cận các thị trường lân cận từ đó”, lãnh đạo một công ty dầu khí đa quốc gia cho biết.

Song, đầu tư nước ngoài vẫn giảm so với mức dự đoán, bởi các biện pháp trừng phạt vẫn còn để lại hậu quả, tạo ra những lo ngại về rủi ro khi đầu tư vào Iran. Trong một cuộc thăm dò do Trung tâm Nghiên cứu an ninh và quốc tế tại Maryland tiến hành, 74% người được hỏi cho rằng thỏa thuận hạt nhân không giúp cải thiện về kinh tế cho họ.

Theo Trung tâm Thống kê của Iran, tỷ lệ thất nghiệp hiện đang ở mức 11,7%, mặc dù các nhà kinh tế tin rằng con số thực có thể cao hơn nhiều.

Ông E. Batmanghelidj, người sáng lập trang web phân tích kinh tế Iran mang tên Bourse & Bazaar, nhận xét: “Ngân sách của ông Rouhani được thiết kế nhằm tự do hóa nền kinh tế trong dài hạn, chứ không phải tạo ra công ăn việc làm trong thời gian ngắn”.

Minh Đăng

Tin tức được tổng hợp từ báo Saigon Times

Không có nhận xét nào