Saigon Times: Chuyện đá bóng không có bóng

Advertisemen
Tìm kiếm bài viết Saigon Times: Trên Trang Facebook, Thpt Nguyễn Huệ, Nghị Luận
1. Cầu thủ bóng đá khi đã ký hợp đồng 'trao thân' với một câu lạc bộ nào đó thì đương nhiên câu lạc bộ này có quyền sử dụng hình ảnh của cầu thủ trong các chiến dịch quảng cáo. Mọi nhãn hàng muốn mời cầu thủ tài trợ đều phải thông qua câu lạc bộ, kể cả xuất hiện tại các sự kiện, các buổi khai trương, động thổ...

Chuyện đá bóng không có bóng - Ảnh 1

Mạng xã hội là phương tiện quảng cáo mới cho cầu thủ. Ảnh: Internet

Thế nhưng giờ đây lại xuất hiện các hình thức quảng cáo mới, cụ thể là viết lách (status) trên trang Facebook riêng, phát video từ trang này (livestream), vào một điểm vui chơi, ăn uống, giải trí rồi báo cho mọi người trên Facebook biết (check in)... tất cả đều thông qua mạng xã hội mang tính riêng tư thì sao, đây là hoạt động cá nhân mà?

Hỏi một số chuyên gia quảng cáo, họ đều nói thông lệ quốc tế, quảng cáo trên mạng xã hội cũng chịu sự ràng buộc như sử dụng hình ảnh, tên tuổi trên các phương tiện khác, tức nếu hợp đồng giữa cầu thủ và câu lạc bộ có câu “including, but not limited to” (theo kiểu liệt kê cho hết mọi trường hợp sử dụng hình ảnh để thu tiền phải thỏa thuận với câu lạc bộ nhưng sợ liệt kê không hết bèn viết, “bao gồm cả, nhưng không chỉ giới hạn có chừng đó”) thì coi như cầu thủ bó tay.

Mà cũng đúng, không lẽ trong hợp đồng bảo trợ chính thức, cầu thủ A luôn xuất hiện với tuyên bố chỉ xài sản phẩm X nhưng khi lên Facebook cá nhân lại khen sản phẩm Y của đối thủ X nức nở rồi nhận tiền cả hai bên coi sao được?

Việc kinh doanh hình ảnh cầu thủ hay nói chung là người nổi tiếng trên mạng xã hội là một xu hướng bùng nổ trong mấy năm gần đây, tổng doanh thu lên đến cả tỉ đô la mỗi năm. Một tấm hình chụp cạnh một chiếc xe hơi mới ra mắt đăng lên Facebook có thể đem về cho người nổi tiếng, có chừng vài trăm ngàn người theo dõi, từ vài ngàn đến vài chục ngàn đô la dễ như chơi. Tuy nhiên vì nhiều lý do, trong đó có cả vấn đề pháp lý, các dạng quảng cáo trên mạng xã hội như thế này đều được dán nhãn quảng cáo dưới một hình thức nào đó, tức làm sao để người đọc, người xem biết đây là quảng cáo, là “bảo trợ”. Giả dụ một minh tinh màn bạc nổi tiếng nào đó viết trên Facebook là vừa xài kem dưỡng da Z, hiệu quả tuyệt vời; giả dụ tiếp có người làm theo và sưng vù mặt vì dị ứng loại kem này - nếu không dán nhãn quảng cáo, cả minh tinh lẫn chủ sản phẩm dễ bị kiện lắm.

Quay trở lại thị trường Việt Nam, dùng người nổi tiếng để nhờ quảng bá sản phẩm hay dịch vụ trên Facebook cũng là thị trường béo bở, nghe kể một status lên đến cả trăm triệu! Rất dễ gặp tình huống một hôm thấy cậu diễn viên bạn đang theo dõi vì yêu mến tài diễn xuất bỗng viết trên Facebook rằng mới được tặng chiếc đồng hồ quá đẹp, phải chụp nhiều kiểu để khoe - đó là quảng cáo đó chứ không phải tình cờ có ai cho thật đâu. Cái khó là ở Việt Nam quảng cáo kiểu này thường rất nhập nhèm; một số ít nói rõ đây là quảng cáo nhưng đa số thì lơ, chỉ hết lời khen ngợi sản phẩm.

Chính vì thế, cầu thủ bóng đá một khi đã muốn kinh doanh tên tuổi qua mạng xã hội thì không hợp đồng nào ràng buộc nổi anh ta. Anh ta cứ khơi khơi vào nhà hàng nào đó, ăn uống tưng bừng và đăng lên Facebook, ai dám bảo đó là quảng cáo theo dạng check in? Cứ than nhức mỏi rồi dùng thuốc XYZ là khỏe ngay, làm sao cáo buộc anh ta quảng cáo trá hình?

Nhưng đó không phải là điều nên cổ xúy; ngược lại, nên hoan nghênh thông lệ quốc tế được áp dụng trong lĩnh vực mới mẻ này ở Việt Nam. Bởi người hâm mộ cũng là người theo dõi Facebook rất tinh, quảng cáo lừa họ được vài ba lần, làm hoài mà không nói rõ, e sẽ phản tác dụng.

***

2. Không biết bắt đầu từ lúc nào, các thầy cô nay thích ra đề thi có yếu tố thời sự. Ngay cả sự kiện đội bóng U23 Việt Nam cũng vào đề thi, kiểu như hãy viết nghị luận về hình ảnh hậu vệ Văn Thanh khoanh tay trước ngực mừng chiến thắng sau khi sút thành công đem về chiến thắng trước đội U23 Qatar (đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn của trường THPT Nguyễn Huệ ở Thái Nguyên).

Trước đó, một trường khác tại TPHCM cũng ra đề thi kiểm tra một tiết môn Văn cho học sinh lớp 11: Sau khi kết thúc trận chung kết giải U23 châu Á năm 2018 giữa U23 Việt Nam và U23 Uzbekistan, HLV đội tuyển Việt Nam Park Hang-seo đã nói với cầu thủ của mình: “Chúng ta đã cố gắng hết sức, tại sao phải cúi đầu?”. Anh/chị hãy chia sẻ ý kiến của mình về câu nói này?

Và lần nào cũng vậy, dư luận lại có dịp cãi nhau: bên khen đề mở, sát với cuộc sống; bên chê, đâu phải ai cũng quan tâm đến bóng đá, các em nữ sinh làm sao viết! Các đề thi “thời sự” khác thì gây tranh cãi về nhân vật được chọn để đưa vào, ví dụ, nhân vật trong giới showbiz “không xứng đáng”, nhân vật ông bảo vệ lại được khen, có tính giáo dục đạo đức cao! Học sinh sau khi bứt tai làm bài xong về đọc các tranh luận này ắt sẽ vò đầu, chẳng biết đúng sai ở đâu.

Thiết nghĩ nên chấm dứt việc đưa các nội dung mang tính thời sự vào đề thi khi đó mới tạo ra sự khách quan, công bằng và công tâm cho môi trường học tập. Chuyện thời sự lúc nào cũng kéo theo một dòng nhận định chủ lưu, sức nặng của dư luận trở thành một áp lực lớn, ai dám nói khác; yếu tố thời sự sẽ chi phối hết, còn đâu không gian sáng tạo, óc quan sát hay tính phản biện ở học sinh? Thầy cô chấm bài cũng bị tác động bởi các nhận định liên quan đến vấn đề thời sự được đưa vào đề, làm sao thầy cô có sự tỉnh táo cần thiết để chú tâm vào các kỹ năng đang được kiểm tra, chứ không để bị lôi vào nội dung. Và tại sao lại để nội dung thời sự đó làm loãng đi, làm nhiễu nội dung cần kiểm tra?

Thật ra vấn đề đâu phải nên đưa hay không đưa chuyện thời sự vào đề thi, vấn đề cũng không phải là chọn ai để đưa.

Ở đây cần phân biệt hai dạng đề thi: một là kiểm tra kiến thức, bên kia là đánh giá năng lực. Đánh giá năng lực thì người ra đề muốn sử dụng chất liệu như thế nào tùy ý, miễn sao bản thân chất liệu được đưa ra là đầy đủ, hoàn chỉnh và người ra đề xác định kỹ năng muốn đánh giá. Ví dụ để đánh giá năng lực diễn đạt ý tưởng một cách mạch lạc, thuyết phục lại có sự sáng tạo, người ra đề muốn dựa vào bất kỳ sự kiện thời sự nào cũng được nhưng tất cả chỉ là cái nền để thí sinh nêu được ý tưởng và người chấm bài đánh giá được khả năng lập luận của thí sinh.

Cứ cho là đề thi học sinh giỏi chú trọng đến năng lực hơn là kiến thức nên lấy chuyện cầu thủ khoanh tay trước ngực chào chiến thắng cũng được đi nhưng bản thân cái đề không đầy đủ vì chỉ có một tấm ảnh và yêu cầu viết nghị luận nêu cảm nhận về bức ảnh. Chúng ta trông chờ kiểm tra được chuyện gì từ học sinh qua một đề thi như thế ngoài một bài văn y như khuôn mẫu như gợi ý của đề?

Nguyễn Vũ

Tin tức được tổng hợp từ báo Saigon Times

Bài viết liên quan: